fbpx

Çocuklarda Davranış Bozuklukları

davranış bozukluğu ile baş etme yöntemleri

Çocuklarda Davranış Bozuklukları

Her çocuk içinde bulunduğu psikolojik, sosyolojik ve fizyolojik etkenlerden kaynaklı davranış problemleri gösterebilir. Çocuklarda davranış bozuklukları konusu değerlendirilirken her çocuğu birbirinden ayrı bireyler olarak kabul ederek hareket edilmelidir.

Çocuklarda Görülen Davranış Bozuklukları

çocuklarda görülen davranış bozukluğu çeşitleri,davranış bozukluğu çözüm yolları
47721328 – little kid refusing to eat healthy food

Çocuklarda davranış bozuklukları mutlaka bir nedene dayanmaktadır. Bu nedenler saptanırsa çocuğun bu durumuna daha etkili ve net bir çözüm sağlanır. Çocuklarda genellikle gözlenen davranış sorunları şu şekildedir: Bağımlılık, inatçılık, saldırganlık, hırçınlık, sinirlilik, korku, kaygı, yeme bozuklukları, baş kaldırma, okul korkusu, çekingenlik, çalma, yalan söyleme, sorumsuzluk, kötü söz kullanma, kıskançlık, dikkatsizlik, kurallara uymama vb. çeşitli sorunlar yaşayabilirler.

Çocuklarda Davranış Bozuklukları Sebepleri

Bu sorunların temeline bakıldığında aile ve çevresel faktörler en belirgin şekilde göze çarpmaktadır. Çocuk kendini güvende hissetmez, çocuğa empatik yaklaşılmaz ve sevildiğini hissetmez ise zamanla çeşitli davranışsal sorunlar ortaya çıkacaktır. Baskıcı, aşırı kontrolcü, ihmalci, bağımsızlığını önleyici, aşırı koruyucu, mükemmeliyetçi, yüksek beklentili, eleştirici, suçlayıcı, yargılayıcı, reddedici, doğru iletişim ve diyalog kuramayan ya da çocuğun her istediğini yapan ebeveynlerin çocuklarında davranış problemleri gözlenebilir.

çocuklarda görülen davranış bozuklukları ve çözüm yolları

Bunların yanında aile içi şiddet ve çatışmalar, kaygılı, öfkeli, depresif anne-baba, travmatik bir olaya maruz kalınması (kaza,kayıp vs.) veya anne-baba ayrılığı bu davranış sorunlarını tetikler.

Çocuklarındaki davranış sorunlarını gözlemeyen ve bundan şikayet eden anne-baba öncelikle aile içi durumlarını göz önünde bulundurmalı. Bunun sadece çocuktan kaynaklı değil ebeveynlerin de etkisiyle ortaya çıkacağının bilincinde olarak uzman yardımı almaları çok önemlidir. Bunun bilincinde olan ebeveynlerin bu sorunları çözümlemesi için baza noktalara dikkat etmeleri gerekir.

Aileler çocuklarına birer aynadır. Çocuklar olumlu olumsuz çoğu davranışı anne-babayı model alarak edinirler. Davranış bozukluğuna neden olan anne-baba tutumu sonlandırılmalı, çocuğun davranış sorunun altında yatan psikolojik faktörleri doğru anlayarak ve çocuğun duygusal ihtiyacı giderilerek sorunlu davranışın çözümü sağlanmalıdır.

Davranış Bozuklukları ve Çözüm Yolları

davranış bozuklukları ile baş etme yolları,çocuklarda görülen davranış bozuklukları

  • Çocuğun olumlu yanlarına yönelip onu pekiştirici ödüllendirmelerde bulunularak olumsuz yanları azaltılabilir.
  • İstenmeyen davranışı gösterdiğinde anne babanın verdiği aşırı tepki en önemli sorunlardan biridir. Sorunlu davranış karşısında anında verilen tepki o davranışı söndürmez aksine tetikler. Bunun yerine yavaş sakin bir telkinle çocuğun uygun bir dille uyarılması gerekir.
  • Çocuğun,isteği karşılanmadı diye verdiği aşırı tepki onun yaptırımcısı olmamalıdır.Çocuğun isteğinin direkt yerine getirilmesi yerine orta yolda buluşulmalı ya da alternatifler sunulmalıdır.
  • İnatçı, saldırgan ya da yasak olduğunu bildiği halde yaptığı davranışlar karşısında çocuğa tepki vermeyip, görmezden gelinebilir.
  • Sorunlu davranışın üzerinden zaman geçtikten sonra bu konu üzerine konuşmak daha iyi olacaktır.
  • Çocuğun kişisel sınırlarına ve özeline saygı göstererek gerektiği kadar talep edilmeli ya da gerektiği kadarını alması öğretilmelidir.
  • Çocuğun yaşına uygun olmayan sorumluluklar verilmemelidir. Çünkü çocuk bunun üstesinden gelemediğinde özgüven eksikiği yaşayabilir,hırçınlık ve saldırganlık gösterebilir.
  • En önemlisi ise aile içi iletişim ve çocukla kaliteli vakit geçirebilmektir. Anne-baba ile birlikte doğru iletişim içerisinde kaliteli zaman geçiren çocuk davranış sorunları göstermez, gösterse bile zamanla bunlar kaybolur.
  • Ev içindeki iletişim modeli monolog değil diyalog şeklinde olmalıdır. Çocuğuyla sohbet etmeyen, ona hikayeler okumayan, onunla oyun kurup o oyuna dahil olmayan anne-baba çocuğunun tablet, bilgisayar ve televizyon karşısında saatlerce oturmasına izin verirse çocukta tek taraflı monolog iletişim şekli ortaya çıkacak ikili iletişimden kaçınacaktır. Zamanla kendini ifade edemeyen çocukta içe kapanmayla birlikte başka sorunlu davranışlar da baş gösterecektir.
  • Bunların yanı sıra iletişimde çocuğa karşı söylenen ifadeler çok önemlidir. Ebeveynler çocuğu azarlayıcı, küçük düşürücü, emredici ifadeler yerine duygu düşünceleri net ifade edebilen nitelikte konuşmalar yapmalı sevgi dilini kullanmalıdırlar.

Böylece çocuklarda duygu ve düşünceleri anlamlandırma konusunda gelişim kaydedilir ve bu onların iletişimde kendilerini daha iyi ifade ederek problem ve sıkıntı yaratan durumlara karşı daha çabuk ve etkili çözüm sağlanmasına yardımcı olur.

 

Burcu YILMAZ

Psikolog

 

15.06.2019

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir