fbpx

Otizm ve Çocuk

otizm ve çocuk, otizm tedavisi

Otizm ve Çocuk

Otistik Spektrum Bozukluk yani otizm; ciddi otistik bozukluktan, daha hafif olan Asperger sendromuna kadar uzanan geniş bir tanıma sahip olan gelişimsel bir bozukluktur. Bununla beraber, otizmli bireylerde zekâ düzeyi, ağır yetersizlik düzeyinden üstün zekâ düzeyine uzanan geniş bir aralık içindedir.

Genellikle yaşamın ilk 3 yılında ortaya çıkmakla birlikte, birtakım belirtiler eşliğinde açığa çıkmaktadır.

otizm nedenleri, otizm ve çocuk

Otizm, bireyin dış dünyayı ve dış dünyaya ait uyaranları algılamasını, aldığı bilgileri düzenlemesini ve kullanmasını etkileyen bir bozukluktur. Otizmin kaynağı psikolojik değil nörolojiktir. Otizmin, beynin ve merkezi sinir sisteminin yapısındaki organik farklılık ya da bozukluktan kaynaklandığı düşünülmektedir.

Otizm, sosyal ilişkilerde yetersizlikler, iletişimde anormallikler (iletişim sorunları), sınırlı ve tekrarlayıcı davranış örüntülerini içeren ciddi ve yaygın bir gelişimsel bozukluktur.

Çocuğun Otizmli Olduğunu Nasıl Anlarız?çocuklarda otizm, otizmli çocuğun belirtileri

Peki, otizm kendini nasıl gösterir? Otizm Spektrum Bozukluklarının ayırt edici özellikleri nelerdir?

Belirtileri 3 ana başlıkta ele alabiliriz.

1-Sosyal İlişkilerde Yetersizlikler ve Sorunlar

2-İletişim Problemleri

3-Sınırlı-Tekrarlayıcı Davranış Örüntüleri

1-Sosyal İlişkilerde Yetersizlikler

Sağlıklı çocuklar çevresi ile iletişim halindeyken göz kontağı kurabilir, otizmli çocuklar göz kontağı kurma konusunda sorun yaşarlar. Ya kısa süreli göz kontağı kurarlar ya da hiç göz kontağı kuramazlar.

Akranları ile oyun kurmada,oyunu devam ettirmede güçlükler, ilgisizlikler görülür. Grup etkinliklerinde etkileşimde bulunmakta zorlanırlar.

Her yaş çocuğu kendi yaşıtlarıyla oynamaktan hoşlandığı gibi yaşıtlarıyla bir araya geldiğinde onlarla ilgilenir ve oyun oynamaya çalışır. Otizmli çocuklar ise yaşına uygun akran ilişkileri geliştirmekte zorlanırlar, bunun yerine yalnızlığı tercih edebilirler. Otistik yalnızlıkta fiziksel değil, psikolojik yalnızlık söz konusudur. .

Sosyal bir beceri olan empati duygusu bu çocuklarda gelişmemiştir. Otistik çocuklar başkalarının hislerini ve düşüncelerini anlama ve yorumlamada da güçlük çekerler.

Gülümsemek, göz kırpmak gibi birtakım jest ve mimiklerimi anlamak ve yorumlamak konusunda yetersiz ve tepkisizdirler.

2-İletişim Problemleri

Otizmli çocuklarda konuşamama, konuşmada zorluk, istediği bir şeyi ifade etmeme gibi davranışlarla karşılaşılmaktadır.

Genellikle bir konuşmayı başlatmada ya da sürdürmede güçlük çeker. Anne babanın seslenmesine karşı yanıt vermez, muhatap olmaz. Sizi duymuyor gibi davranır, çoğu aile  bu durumda çocuklarının sağır olduğunu dahi düşünebilir. Olağan tepkileri verme konusunda yetersizdirler.

Anne ya da babayı çekerek istediği yere götürürler, ebeveyninin elini tutup uzatır ama kendi istediği şeyi ne söyler ne de işaret ederler.

Karşısındaki insanın kullandığı kelimeleri taklit etme, yineleme yoluna başvururlar. Kimi zaman TV’deki bir insanı, kimi zaman duyduğu bir sesi tekrarlayabilirler.

Anlam içermeyen sesler çıkarırlar, monolog şeklinde konuşmalar yaparlar. Çıkardıkları bu sesler yalnızca kendilerinin uydurduğu ya da kendi açısından anlam ifade eden cümleler olabilmektedir.

3-Sınırlı Tekrarlayıcı Davranış Örüntüleri

Otizmli çocuklar değişime karşı direnç gösterirler.

Belli bir rutin ve düzen konusunda ısrarcıdırlar.

Okula her gün aynı yoldan gitmek isteyebilirler. Evin içindeki bir eşyanın değişmesine izin vermeyebilirler.

El ve beden hareketlerinde sıra dışı davranışlar gösterirler.

Örneğin; sallanmak, ellerini çırpmak,elleri ya da bedeni ile tekrarlayıcı davranışlar göstermek gibi…

Ekolali (söylenen sözleri aynı ses tonu ve vurgu ile tekrar etme) gözlenmektedir.

Otistik Çocuğun Ailesine Öneriler

çocuğu otizmli olan aileler, otizm tedavisi

  • Otizmde erken tanı çok önemlidir. Erken yaştaki müdahale, çocuğun tüm yaşamı için atılacak en önemli adımdır. Bu nedenle, çocuğunuzun eğitim ve öğretimine erken yaşta başlayın.
  • Otizm, anne karnındayken teşhis edilememektedir. Bu sebepten ötürü çocuk sahibi olmayı isteyip istememe, çocuğa yeterince ilgi göstermeme vs etkenlere bağlı değildir.
  • Her sosyoekonomik-kültürel seviyede görülebildiğini dikkate alarak anne babaların kendilerini suçlamamaları gerekir.
  • Ailelerin, çocuklarının eğitimi, sosyal ve iletişim becerilerinin kazandırılması konularında kararlı ve sabırlı olmaları gerekir.
  • Tedavi sürecinin uzun olması ve otistik çocuklarla iletişim kurmanın güç olması nedeniyle anne babalar kendilerine yönelik olan aile terapilerine de önem vermelidirler.
  • Otizmi ve çocuğunuzu iyi tanıyın.
  • Otizmli çocukların  toplumdan soyutlanmamaları adına yaşamla iç içe vakit geçirmelerine yardımcı olun. Onlarla alışverişe, parka, akraba ziyaretlerine gidin.
  • Çocuğun, eğitime başlanmadan önce eğitim göreceği çevreyi ve kişileri tanıması gerekir. Bazı çocuklar için evden ayrılmak son derece kaygı verici olabilir. Bu kaygının azaltılabilmesi için önceleri kısa sürelerle okula gidilmesi ve çocuğun ortama alışıp çevreye ve kişilere iyice alıştıktan, güvende olduğunu hissettikten sonra eğitime başlaması yararlı olacaktır.
  • Çocuğunuzun eğitimine çocuğunuzu tanıyarak başlayın. Neyi sever? Neyi sevmez? Neler ister? Neye ihtiyacı var? Nerede ve kimlerin yanında olumlu davranışlar sergiler? Neler yapabilir? Hangi konularda daha başarılı? gibi sorulara cevap bulmak için günlük tutmanız yararlı olacaktır.
  • Çocuğunuzun bir gününü düzenli bir şekilde geçirmesini sağlayınız. Çocuğunuz içinde bulunduğu günde neler yapacağını önceden bilsin. Mecbur kalmadıkça ani değişikliklere gitmeyiniz. Eğer mecbur kalırsanız çocuğunuzu değişikliğe hazırlayınız.
  • Çocuğunuzu başkalarıyla kıyaslamayın. Normal gelişim gösteren çocuklarınızı yetiştirirken yaptığınız davranışları bu çocuğunuzda uzun süreli, daha sabırla uygulamak zorundasınız.
  • Her dakikanızı çocuğunuza ayırmanız mümkün değildir. Ona ayırdığınız zamanları en iyi şekilde geçirmeye çalışınız.
  • Çocuğunuzla beraber bir etkinlik yaptığınızda onunla konuşmayı deneyiniz
  • Çocuğunuzun dünyasına girmeye çalışınız. Sık sık kendi varlığınızı belli ediniz.
  • Çocuğunuzdan memnun olduğunuzu ona belirtmeye çalışınız.
  • Çocuğunuzun, sevme, beğenilme, övgü gibi gereksinimleri olduğunu unutmayınız.

Unutmayın,otizm bir eksiklik  değil bir farklılıktır…

Çocuğunuzun sizin rehberliğinize ve desteğinize ihtiyacı var. Onunla birlikte ne kadar yol alabileceğinizi ve neler başarabileceğinizi görmeye değmez mi?

 

Elif SUBAŞI

Psikolog

 

25.12.2018 

 

 

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir